Sentro ng Wikang Filipino

Ang Sentro ng Wikang Filipino (SWF) ay isang institusyon ng Unibersidad ng Pilipinas (UP) na pinagpasiyahan ng Lupon ng Rehente sa ika-1021 na pulong noong 29 Mayo 1989 at siyang implementing arm ng UP para sa pagpapatupad ng Patakaran sa Wika. Ang Patakaran sa Wika ay nagtataguyod sa wikang Filipino bilang opisyal na midyum ng wikang panturo, pananaliksik at pangkomunikasyon. Nilalayon din nitong paunlarin ang mga rehiyunal na wika at kultura ng Pilipinas bilang bukal ng Filipino.

Ang Sentro ng Wikang Filipino sa UP Visayas ay itinatag noong Setyembre 1990 para pangunahan ang pagpapatupad ng Patakaran sa Wika partikular na sa UP Visayas at sa kabuuang sakop ng rehiyong Kabisayaan.

Sa pagdebolusyon ng SWF noong 2001, ang mga programa para sa pagsulong, pagpaunlad at pagpalaganap ng wikang Filipino bilang wikang panturo sa akademya, pananaliksik at ekstensiyon ay napasailalim ng superbisyon Opisina ng Vice Chancellor para sa Pananaliksik at Ekstensyon ng UP sa Visayas na nakabase sa Miag-ao, Iloilo.

Ang UPV-SWF ay may tatlong sangay na pinamumunuan ng pangkalahatang tagapag-ugnay na nakabase sa Iloilo na may dalawang staff, at mga tagapag-ugnay na nasa kolehiyo ng UP Cebu at UP Tacloban.
Misyon

Isulong ang wikang Filipino at pabilisin ang estandardisasyon nito, maglathala ng mga libro at iba pang materyales sa Filipino at mga lokal na wika, maging sentro sa rehiyong kinabibilangan para sa mga pag-aaral, pananaliksik,ekstensyon at konsultasyong nauukol sa wikang Filipino.
Layunin

Maimplementa ang Patakaran sa Wika sa pamamagitan ng paggamit ng mga katutubong wika bilang base ng Filipino, magamit na wikang panturo, sistematikong maisama ang mga termino at konseptong Hiligaynon, Kinaray-a, Aklanon, Lineyte-Samarnon at Sugbuhanon sa bokabularyong Filipino.

Mga Ispesipikong Layunin:
  1. Paunlarin ang paggamit ng Wikang Filipino sa Kabisayaan.
  2. Pagsasagawa ng mga pananaliksik para isulong at pagyamanin ang wika sa tulong ng mga rehiyunal na wika at gayundin ng banyagang wika.
  3. Paghanda at paglathala ng mga glosari ng mga termino sa iba’t ibang disiplina, diksiyonaryong Filipino at iba pang publikasyon sa rehiyunal na wika.
  4. Paglunsad at pagsuporta ng mga programang pangwika.
  5. Pagsagawa ng pagsusuri at pagpatalas sa paggamit ng Filipino sa iba’t ibang sektor.
  6. Pagtatag at pagpanatili ng Aklatang-Bayan.
Mga Proyekto at Gawain

Alinsunod sa inaatas ng Patakaran at sa pagbigay katuparan sa mga obhektibo ng SWF, nagsagawa ang UPV-SWF ng mga programang pangwika para sa promosyon ng wika sa akademya at pagpaunlad ng kurikulum, serbisyong pang-ekstensyon para sa pagpasanyog at pagpalaganap ng wikang Filipino, at programang pangkultura para sa pagpasanyog at pagpalaganap ng mga katutubong kultura at literatura sa rehiyong Kabisay-an (Rehiyon VI, VII, VIII).

Pagtatag ng Komite sa Wika

Ang Komite sa wika ay binubuo ng mga kinatawan ng bawat dibisyon ng mga kolehiyo. Ang Komite ay itinatag na ang pangunahing tungkulin ay tumulong sa pagbalangkas at pagbuo ng mga epektibong hakbang para sa pagpapalaganap ng Wikang Filipino sang-ayon sa rekomendasyon ng mga fakulti ng kanilang kinakatawang dibisyon.

Pagtatag ng Samahan ng mga Guro

Sa pangunguna ng UPV Sentro ng Wikang Filipino, itinatag ang Samahan ng mga Guro sa Filipino (SAMAGUFIL) sa Rehiyon 7 noong Enero 17, 2002 at sa Rehiyon 8 noong Enero 22, 2004, bilang tugon sa pangangailangan ng mga guro sa Filipino na magkaisa at maitaguyod ang wikang Filipino. Ang mga miyembrong tagapagtatag na pinangunahan ng Unibersidad ng Pilipinas ay mga kinatawan ng iba’t ibang paaralan, kolehiyo at universidad sa rehiyon.

Proyekto para sa Buwan ng Wikang Pambansa

Para mabigyan ng pagkakataon ang mga estudyante, faculty, mga iskolar at manunulat na makapakinig sa isang eksperto, makapagbahagi ng kaisipan, saloobin, pananaw at paniniwala, ang Lektyur-forum sa Wika ay taunang inilunsad. Samantala, para mapangalagaan ang tradisyon at kultura kung saan nakabase ang wika, ang mga proyekto tulad ng Timpalak Tulayaw, Timpalak Uswag UP Visayas, Bigkasang Iluminado Lucente at Dulaang Waray.

Bigkasang Iluminado Lucente. Isang timpalak sa pagtatalumpati (oratorical contest) na inilulunsad taon-taon para sa mga mag-aaral mula sa iba’t ibang kolehiyo sa Rehiyon 8 para mahikayat sila na gamitin ang Filipino sa akademya at matiyak ang ambag ng Wikang Lineyte-Samarnon sa pagpapayabong ng Filipino bilang lengua franca.

Dulaang Waray. Paligsahan ng mga orihinal na dula sa Wikang Waray para sa mga mag-aaral ng UPV Tacloban na isinasagawa taon-taon para malinang ang kakayahan sa pag-arte at pagkamalikhain ng mga mag-aaral at mapalaganap ang lokal at rehiyunal na literature at kultura.

Uswag UP Visayas. Isang paligsahan sa pagsulat ng sanaysay sa Filipino para sa mga guro, empleyado at estudyante sa UP Visayas (Iloilo, Tacloban at Cebu) para mapasanyog at mapalaganap ang Wikang Filipino sa akademya. Ang ilan sa mga ito ay nalathala sa Daluyan (1997-98)

Bigkas Binalaybay. Bukod sa pagpasanyog ng isang pambansang wika, kailangan ding linangin at pasiglahin ang mga lokal at rehiyunal na wika at pangkulturang programa. Layunin ng proyekto na mahubog ang kaisipan ng mga bagong henerasyon na bahagi ng kanilang pagkatao ang mga kinagisnang tradisyon, kultura, literatura at wika; madebelop, mapalakas at mapasigla ang pagtaguyod sa literatura, kultura at Wikang Filipino; at makumbinsi ang mga estudyante, guro, iskolar at propesyonal na patuloy na tangkilikin ang mga lokal at rehiyunal na tradisyon, kultura, literatura at wika. Ang programa ay naisakutuparan sa pakikipagtulungan ng Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining (NCCA). Ang mga nanalong tula na orihinal na sinulat ng may-akda ay inilathala ng SWF taun-taon.

Mga Proyekto ng Sentro ng Wikang Filipino sa UP Cebu

USWAG UP Visayas 2005- Timpalak sa Pagsusulat ng Sanaysay Gawad Vicente Sotto

Malaki ang kontribusyon ng Visayas sa bansa kung saan matatagpuan ang iba’t-ibang kultura na tunay na magpapayabong ng pambansang wika. Kaya,nararapat na manguna at itaguyod ng Unibersidad ng Pilipinas sa Visayas ang isang proyekto na magpapauswag sa mga rehiyonal at katutubong wika,konsepto at kultura.

Isinagawa ang proyektong ito bilang tugon sa isinasaad sa 1987 Konstitusyon na patuloy na paunlarin ang isang nasyonal na wika batay sa mga umiiral na wika sa Pilipinas at iba pang mga wika.

Tinawag ang proyektong Timpalak Uswag UP Visayas 2000.Isa itong paligsahan sa pagsulat ng sanaysay sa Filipino para sa mga guro,empleyado at estudyante sa UP Visayas (Iloilo,Cebu,Tacloban).
Ang Gawad Vicente Sotto naman ay isang parangal sa isang tubong Cebuano na kinikilala sa kanyang pagmamahal sa kultura ng Cebuano na syempre pa ay kulturang Filipino.

Patimpalak ng Balitao

Ang Balitao ay isang sagutan ng magsing-irog. Ito ay ginagawa sa pamamagitan ng kanta at sayaw. Likas na matamis at lubhang nakakaibig ang mga kantang Bisaya tulad ng kundiman ng mga Tagalog.
Ito ay gagawing patimpalak na sasalihan ng mga estudyante sa iba’t-ibang hay-iskul at kolehiyo/unibersidad sa probinsiya ng Cebu. Tatlo ang hihirangin magwawagi sa patimpalak na ito. (una, ikalawa at ikatlong gantimpala).

Ang balitao ay isang indigenous na kulturang Filipino na dito mo lang mapapanood sa lugar ng mga Cebuanos. Sa pagdaan ng panahon ay unti-unti na itong nawawala. Kaya naman nais buhayin muli ng Sentro ng Wikang Filipino sa UP Kolehiyo sa Cebu ang kulturang ito na patuloy na magbibigay ng ‘identity’ sa mga Filipinos.

Bukod dito, magiging daan ito upang maunawaan ng mga Cebuano na ang kultura nila (na tunay namang kulturang Filipino) ay hindi nais patayin dahil sa pagsulpot ng wikang Filipino na sa buong akala nila ay Tagalog lamang.

Patimpalak ng Sugbuanong Balak (Cebuano Poetry)

Ang Sugboanong Balak ay nagsimula pa noong ikalabing – walong siglo. Ito ay may maraming istilo at porma, depende rin sa panhong ito’y ginagawa.

Isang mahalagang elemento ng balak ay ang lenguaheng ginagamit. Isinasang-alang ang eksaktong kahulugan ng mga salita, ang paghiram o pag-imbento ng mga ito, ang syntax at ortograpiya.

Noon ang tema ng balak ay limitado lamang sa buhay at pag-ibig. Ngunit sa paglipas ng panahon ito ay isang naging isang pampolitikang talumpati ito, masintimyento at declamatory katulad ng ginawa ng dating Presidente ng Pilipinas na si Carlos P. Garcia.

Subalit unti-unting nabawasan ang popularidad ng Sugboanong Balak sa pagpasok ng mga Hapon na siyang sinundan ng paglaganap ng mga Ingles na babasahin.

Nais ibalik muli ng Sentro ng Wikang Filipino ang isa pa ring “indigenous” na kultura ng mga Cebuano – ang Sugboanong Balak – upang pabulaanan na pinapatay ng isang palisi sa wika ang pagpapayabong muli ng kulturang Filipino na kinabibilangan ng kulturang Cebuano.

Pahayagan ng SWF sa UP Cebu

Ito ang opisyal na pahayagan ng SWF sa UP Cebu. Sinimulang ilabas ito noong 1999. Subalit, napatigil simula noong taong 2000 at sa taong 2005 ay ibinalik ng opisina ang pagpapalabas nito.
Isinusulat dito ang mga programa, gawain at anunsiyo ng UP SWF partikular sa UP Cebu. Inilalabas din dito ang mga article na isinulat sa wikang Filipino ng mga estudyante at fakulti. Nagiging midyum ito ng impormasyon patungkol sa wikang Cebuano bilang bahagi ng wikang Filipino.

Ang pahayagan ay isang malakas na midyum para ang wikang Filipino ay mapauswag. Dahil sa saradong isipan at pandinig ng karamihan sa mga Cebuano, nagsisilbing sandata ito para mabukasan ang kanilang natutulog na kamalayan sa wikang magbubuklod sa ating mga Filipino at makakatulong sa pagsulong ng ating bansa.

Kapihan sa UP Cebu

Ang kapihan sa Cebu ay dadaluhan ng mga fakulti ng UP Cebu at ilang kolehiyo/unibersidad sa Cebu. Dito ay pag-uusapan para patuloy na buuin ang konsepto ng isang Cebuano-based na Filipino.
Katulad ng lenguaheng Ingles, marami itong porma o klase tulad ng Anglo-Saxon na Ingles, Amerikanong Ingles, British na Ingles at iba pa. Sadyang mayaman ang dialektong Cebuano at marami dito’y mas may eksaktong pakahulugan sa salitang gustong gamitin ng mga Filipino. Ang paggamit ng mga salitang ito kaalinsabay ang batas sa paggawa ng pangungusap ng isang Cebuano-based Filipino ang lilinangin saKapihan sa UP Cebu.

Rehiyonal na Seminar-Workshop

Ito ay taunang seminar-workshop para mapayabong ang wikang Filipino sa buong rehiyon 7. Ang mga partisipante ay mga guro ng elementarya, sekundarya at tersarya sa iba’t ibang eskwelahan sa probinsya ng Cebu, Siquijor, Bohol at Negros Oriental.

Makipag-unayan

Para sa iba pang impormasyon ay makipag-ugnayan lamang sa opisina ng Sentro ng Wikang Filipino na matatagpuan sa room 160 sa AS building ng UP Kolehiyo sa Cebu, may telepono na ang numero ay (032) 2325668.